Ortak Türk TarihiOTT.3. Türk KağanlıklarıTARİH ZÜMRESİ

OTT.3.10. Türk Kağanlıkları Döneminde Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Hayat

TÜRK KAĞANLIKLARI DÖNEMİNDE SOSYAL, EKONOMİK VE KÜLTÜREL HAYAT

Türk Kağanlıkları döneminde kağanların kontrolü altında bulunan topraklarda biri diğerinden farklı dillerde konuşan pek çok millet (Türk, Moğol, Çin, Tohar, Soğd, Baktriyalı, Fars, Hint, Kafkasya kavimleri, Yunan, Slav ve daha onlarca toplum) yaşamıştır. Farklı kültürlere sahip bu toplumların aynı siyasi çatı altında yaşaması kendi aralarında ortak değerlerin ortaya çıkmasına zemin oluşturmuştur. Yüzlerce boydan oluşan ve çoğunluğu Orta Asya’da yaşayan Türkler o dönemde yönetici grup olarak çevre bölgelere yayılmaya başlamışlardır. Birçok Türk boyu Kuzey Hindistan, Horasan, Kafkasya ve Karadeniz kıyılarına göç ederek buralarda yeni ülkeler edinmişlerdir. Orta Asya’nın tüccar kavmi olarak bilinen İran asıllı Soğdlular ise kağanlıkların uluslararası ticaretinde etkili olmuşlardır. Eski Türk Kağanlıkları döneminde İpek Yolu’nun hem güney hem de kuzey hatlarının esas kısmı Türklerin kontrolünde olmuştur. Bu hatlarda güvenliğin temin edilmesi neticesinde uluslararası ticaret canlanmıştır. Güney hattı Atrek, Amuderya ve Tarım nehirleri havzalarından, kuzey hattı ise Sirderya, Çu, Talas nehirleri havzalarındaki topraklardan geçmiş; buralarda yeni ticaret şehirleri ortaya çıkmıştır. Bu dönemde Ötüken Vadisi, Ordubalık (Karabalgasun), Ordos, Beşbalık, Suyab, Taraz, Otrar, Çaç gibi şehir ve ülkeler kağanlıkların hem yönetim hem de iktisadi ve kültürel merkezi olmuştur. Budizmin merkezi Hindistan’a ziyaret için 629 yılında yola çıkan ünlü Çinli rahip Hsüan-Tsang Batı Kök Türk Kağanlığı’nın egemenliği altındaki onlarca şehir ve ülkede bulunarak Hindistan’a ulaşmıştır. Onun yazdığı kayıtlara göre bu dönemde 60 civarında ülke Batı Kök Türk Kağanlığı’nın kontrolünde olmuştur.

Bu dönemde Türkler tek yaratıcı Tanrı’ya inanmış ve kendi inanç sistemlerine sahip olmuşlardır. Bu inanç sisteminde Umay adı altında görülen ilahe, çocukları koruyan, kut ve bereket hamisidir. Bununla beraber, Amuderya-Sirderya arası ve Yedisu bölgelerinde yaşayan Türkler arasında Zerdüştilik dini de yayılmaya başlamıştır. Kuzey Hindistan ve Doğu Türkistan’daki Türkler arasında Budizm yayılmış, Moğolistan ve Altaylar’a kadar etki yapmıştır. IX. yüzyılın başlarına doğru Uygur Kağanlarının
Manihaizm dinini benimsemesiyle bu din Orta Asya’dan Sibirya ve Uzak Doğu’ya kadar yayılmıştır.

Eski Türklerde Kadının Konumu

Eski Türklerde kadınlara eşit bakılmış, onlar toplum hayatının her alanında özellikle siyasette yer edinmişlerdir. Sakalar döneminde kadın hükümdar Tomris, Asya Hunlarında İmparator Şanyü’nün yanında devlet işleriyle uğraşan Eçi unvanlı melikeler, eski Türk Kağanlıkları döneminde ise mevkice kağandan sonra gelen Hatun unvanlı başmelikeler buna örnek teşkil eder. Orhun Yazıtları’nda Kültegin’in annesi İlbilge Hatun’un Doğu Kök Türk Kağanlığı’nın kurucusu İlteriş Kağan’la beraberce dile getirilmesi, Soğd’da da darbedilen Batı Kök Türk sikkelerinde ise çifte portre hâlinde hükümdar ve melike tasvirinin yan yana bulunması, sikkenin arka yüzünde Hatun unvanının yer alması kadınların toplumdaki mevkiini tespit eder. Hatunlar, Kağan savaşa gittiği zaman devlet işlerine bakmış, elçileri kabul etmişlerdir.

Eski Türk devletlerinde kağanın eşine yönetim konusunda bazı hakların verilmesinin devlet yönetimine katkıları neler olabilir? Tartışınız.

Bu dönemde tasvirî sanat çok gelişmiştir. Türk yöneticileri kendi saraylarının duvarlarını saray hayatı, dinî ayinler, eğlence, av ve savaş sahnelerini anlatan tasvirlerle bezetmeye özen göstermişlerdir. Türlü renklerle realistik bir şekilde çizilen Afrasiyab (Semerkant), Varahşa (Buhara), Pencikent (Tacikistan), Bezeklik, Kızıl, Ming-üy (Doğu Türkistan-günümüz Çin Halk Cumhuriyeti Sincan-Uygur Özerk Bölgesi) gibi yönetim sarayı ve dinî ibadethaneler buna örnek teşkil eder. Buralarda Türk, Soğd, Hint ve Çinliler gibi birçok milletin bir arada görülmesi kültürel etkileşime işaret etmektedir.

DESTEK, KATKI ve DEĞERLENDİRMELERİNİZİ BEKLİYORUZ.

Ünite ile ilgili dosya, doküman, sunum, slayt, ses, görüntü, fotoğraf, video, vb. her şeyi aşağıdaki sanal duvarda (Padlet) paylaşabilir, görüş ve düşüncelerinizi belirtebilir, yorumlarınızla katkıda bulunabilirsiniz. Yapacağınız tek şey + ya tıklayıp sonrasında istediğinizi panoya eklemek. Birlikte düşünüyor, tasarlıyor, üretiyor ve paylaşıyoruz. Öğretmen İmecesi

Made with Padlet
Daha Fazla Göster

Yorumlarınız, görüş, öneri ve eleştirileriniz bizim için bir gelişme fırsatıdır.

Başa dön tuşu
Skip to content