2026-2027 Tarih Dersleri Proje Ödevleri: Nasıl Planlayalım, Nasıl Paylaşalım?

Tarihte proje, öğrencinin seçtiği bir konuyu kaynak taraması, kanıt değerlendirme ve yorumlama basamaklarıyla işlediği uzun soluklu çalışmadır. Bu yazı proje yönlendiren tarih öğretmenleri için dayanağı, planlama ölçütlerini, örnek proje önerilerini ve ortak paylaşım alanlarını bir araya getiriyor.

Dayanak: Yönetmelik ne diyor?

Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’ne göre öğrenciler her ders yılında en az bir dersten proje hazırlama görevini yerine getirir. Projenin hangi dersten yapılacağı sınıf rehber öğretmenleri aracılığıyla okul yönetimine bildirilir ve dağılımın dersler arasında dengeli olmasına özen gösterilir. Proje ve performans çalışmalarının değerlendirme ölçekleri zümre kararlarıyla belirlenir. Ulusal ve uluslararası yarışmalarda elde edilen başarılar ilgili dersin proje ya da performans çalışması olarak tam puanla değerlendirilir. Güncel yönetmelik metnini ve okulunuzun uygulamasını ayrıca kontrol edin. Aşağıda proje çalışmasının tanımı, hazırlama sırası ve 9. sınıf örnekleri yer alıyor.

Tarih proje ödevi hazırlarken

Soruyla başlayın: Proje bir konunun özeti değil, tarihsel bir sorunun kaynaklarla işlenmesi olsun.
Birincil ve ikincil kaynağı ayırtın: Kaynağın kim tarafından, ne amaçla yazıldığını sorgulama ölçüte girsin.
Aşamalı teslim koyun: Konu, kaynak listesi, taslak ve son ürün için ara tarihler belirleyin.
Özgünlüğü baştan konuşun: Alıntı kuralını ve yapay zekâ araçlarının nasıl kullanılabileceğini yönergeye yazın.
Yerel tarihe yer verin: Mahalle, aile ya da şehir tarihi gibi öğrencinin ulaşabileceği kaynaklar projeyi somutlaştırır. Görüşme yapılacaksa izin ve kişisel veri kurallarını baştan açıklayın.

Tarih dersleri proje ödevleri, öğrencilerin tarih konularını derinlemesine araştırma ve analiz etme fırsatı sunar. Proje ödevlerin birkaç önemli yönü vardır:

Araştırma Becerileri Geliştirme: Tarih proje ödevleri, öğrencilere kaynaklara erişme, bilgi toplama ve verileri analiz etme becerileri kazandırır. Bu süreç, öğrencilerin bilimsel düşünce ve eleştirel analiz yeteneklerini geliştirmelerine yardımcı olur.
Konu Bilgisi Derinleştirme: Proje ödevleri, öğrencilerin seçtikleri tarih konusuyla ilgili daha fazla bilgi edinmelerine ve konuyu daha derinlemesine anlamalarına olanak sağlar. Bu, öğrencilerin tarihle ilgili daha kapsamlı bir anlayış geliştirmelerine yardımcı olur.
Özgün Bir Perspektif Geliştirme: Tarih projeleri, öğrencilerin kendi analizlerini yapmalarını ve özgün bir perspektif geliştirmelerini teşvik eder. Bu, öğrencilerin tarih olaylarını farklı açılardan incelemelerini ve kendi yorumlarını sunmalarını sağlar.
Sunum Becerileri Kazandırma: Proje ödevleri, öğrencilerin bilgileri etkili bir şekilde sunma becerilerini geliştirmelerine olanak sağlar. Öğrenciler, yazılı raporlar, sunumlar veya diğer yaratıcı yöntemler aracılığıyla projelerini sunabilir, böylelikle iletişim becerilerini güçlendirebilir.
Kendi Öğrenme Sürecini Yönlendirme: Proje ödevleri, öğrencilere kendi öğrenme süreçlerini yönlendirme fırsatı verir. Öğrenciler, projenin planlama ve uygulama aşamalarında kendi sorumluluklarını üstlenir, takvime ve hedeflere uyarlar ve bağımsız çalışma becerilerini geliştirirler.

Tarih dersleri proje ödevleri, öğrencilerin tarih bilgisini derinleştirmelerine yardımcı olurken, araştırma, analiz ve sunum gibi becerilerini geliştirmelerini sağlar. Bu nedenle, öğrenciler için önemli bir öğrenme deneyimi sağlar.

Tarih dersleri için proje ödevi fikirleri:

Tarihi Şahsiyetler: Önemli tarihi şahsiyetlerden birini seçin ve hayatını, başarılarını ve topluma olan etkilerini vurgulayan kapsamlı bir biyografi oluşturun. Önemli olayları, karşılaştığı zorlukları ve dünyaya yaptığı katkıları dahil edin.
Zaman Kapsülü: Tarihi bir dönemi temsil eden bir zaman kapsülü tasarlayın. Tarihi bağlamı açıklayın, ilgili objeleri seçin ve her bir öğenin önemini açıklayın. Yaratıcı olun ve seçtiğiniz dönemin kültürel, siyasi ve teknolojik yönlerini düşünün.
Birincil Kaynak Analizi: Tarihin derinliklerine inerek mektuplar, günlükler, gazete makaleleri veya konuşmalar gibi birincil kaynakları inceleyin. Belirli bir olay veya zaman dilimi seçin, birincil kaynakları analiz edin ve bulgularınızı sunun. Bu kaynaklar tarafından ortaya konan farklı perspektifleri, önyargıları ve tarihsel önemini tartışın.
Tarihi Anıtlar: Dünya çapında ünlü tarihi anıtları araştırın ve keşfedin. Tarihi önemlerini vurgulayan görsel açıdan çekici bir sunum veya sanal tur oluşturun. Mimarlık özelliklerini, kültürel önemlerini ve bu yapıların topluma olan etkisini içerisine dahil edin.
Devrim ve Bağımsızlık Hareketleri: Dünya çapından bir devrim veya bağımsızlık hareketi seçin ve sebeplerini, önde gelen figürleri, kullanılan stratejileri ve sonuçlarını inceleyin. Bu hareketlerin getirdiği sosyal, siyasi ve ekonomik değişimleri tartışın ve sonraki tarih üzerindeki etkilerini gözler önüne serin.
Kadınların Tarihe Katkıları: Farklı tarih dönemlerinde kadınların katkılarını ve rollerini araştırın. İsmi daha az bilinen ancak önemli başarılar elde etmiş kadınlara odaklanın. Başarılarını, cinsiyetlerinden dolayı karşılaştıkları zorlukları ve toplum üzerindeki etkilerini vurgulayın.
Tarihi Kurgu: Belirli bir tarihi dönemde geçen bir hikaye yazın veya çoklu ortam sunumu oluşturun. Döneme ait doğru tarihi detayları, olayları ve karakterleri kullanarak dönemi canlandırın. Zamanın sosyal, siyasi ve kültürel yönlerine odaklanın.
Tarihi Film İncelemesi: Bir tarihi film veya belgesel izleyin ve doğruluk derecesini ve dönemi tasvir etme şeklini eleştirel bir şekilde analiz edin. Tarihi bağlamı, olayları ve karakterleri ne kadar iyi yansıttığını tartışın. Eğitim ve eğlence değerini değerlendirin.

Bunlar sadece başlangıç için bazı fikirlerdir. İlgilerinize, müfredat gereksinimlerinize veya incelediğiniz belirli zaman dilimlerine göre bunları değiştirebilirsiniz. Projenizde başarılar dilerim!

MEVZUAT (MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, 8 Eylül 2023 değişikliğiyle)

Madde 50, 8/9/2023 tarihli ve 32303 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklikle yenilenmiştir. Aşağıda, değişmeyen fıkralar yönetmelik metnindeki haliyle, değişen fıkralar ise güncel hâlini yansıtacak biçimde verilmiştir. Madde başlığındaki ve fıkralardaki “topluma hizmet etkinlikleri” ifadesi artık “sosyal sorumluluk programı” olarak geçer. Kesin ifade, sosyal sorumluluk programının kapsamı ve süresi için mevzuat.gov.tr’deki güncel yönetmelik metnine bakınız.

Performans çalışması, proje, sosyal sorumluluk programı ve diğer çalışmalar

MADDE 50–

(1) (Değişik:RG-8/9/2023-32303) Öğrenciler okulların özelliklerine göre sınavların dışında proje ve performans çalışması ile sosyal sorumluluk programına yönelik seminer, konferans ve benzeri çalışmalar yaparlar. Öğrenciler, her dönemde tüm derslerden en az bir performans çalışması, her ders yılında en az bir dersten proje hazırlama görevini yerine getirirler. (Ek cümle:RG-1/9/2018-30522) Sınıf/şube rehber öğretmenleri, öğrencilerin proje hazırlama taleplerini ilgi, yetenek, beceri ve başarı durumlarını dikkate alarak dersler bazında dengeli bir şekilde dağılımına özen gösterir.

(2) Öğrencilerin ders yılı içinde ulusal ve uluslararası yarışmalarda elde ettikleri başarılar, ilgili dersin proje veya performans çalışması olarak tam puanla değerlendirilir.

(3) Öğrencilerin hangi dersten/derslerden proje hazırlayacakları sınıf rehber öğretmenleri tarafından okul yönetimine bildirilir.

(4) Proje ve seminer çalışmalarında öğrencilerin laboratuvar, bilgisayar, internet, kitaplık, spor salonu ve konferans salonu gibi imkânlardan etkili ve verimli şekilde yararlanmaları için okul yönetimi tarafından gerekli tedbirler alınır.

(5) İşbirliği çerçevesinde, ilgili makamlardan izin ve onay alınmak şartıyla okulun amaçlarına uygun konferans ve seminerler düzenlenebilir.

(6) (Değişik:RG-8/9/2023-32303) Sosyal sorumluluk programına önem verilir. Öğrencilerin bu programa katılmalarını teşvik etmek amacıyla okul yönetimince gerekli tedbirler alınır.

(7) (Değişik:RG-8/9/2023-32303) Proje ve performans çalışması puanla değerlendirilir. Sosyal sorumluluk programı ve diğer çalışmalar puanla değerlendirilmez; ancak öğrencilerin mezuniyetlerinde belgelendirilir.

(8) (Değişik:RG-5/9/2019-30879) Her dönemde tüm derslerden iki performans puanı verilir. Performans çalışması, proje ve diğer çalışmalar ile ilgili değerlendirme ölçekleri zümre kararlarıyla belirlenir. Bunlardan birisi birinci fıkra kapsamında yapılan performans çalışmasına, diğeri ise öğrencinin derse hazırlık, devam, aktif katılım ve örnek davranışlarına göre verilir. Zümre kararıyla performans çalışmasına dayalı olarak bir performans puanı daha verilebilir ve öğrencilere duyurulur.

(9) (Ek:RG-26/3/2017-30019) Mesleki eğitim merkezi öğrencilerine sadece derse hazırlık, devam, aktif katılım ve örnek davranışlarına göre performans puanı verilir.

(10) (Ek:RG-5/9/2019-30879; Değişik:RG-8/9/2023-32303) Öğrencilerin ulusal ve uluslararası projelere katılımına ve sosyal sorumluluk programı çalışmalarına dair bilgilere e-Portfolyoda yer verilir.

PROJE ÖDEVİ

Proje Öğrencilerin grup halinde veya bireysel olarak istedikleri bir alan veya konuda inceleme, araştırma ve yorum yapma, görüş geliştirme, yeni bilgilere ulaşma, özgün düşünce üretme ve çıkarımlarda bulunmaları amacıyla ders öğretmeni rehberliğinde yapacakları çalışmalarıdır. Bu ödevler, öğrencilerin yaratıcılık, araştırma, iletişim gibi üst düzey zihinsel becerilerini geliştirir. Öğrenciler proje konularında yaparak, yaşayarak, inceleyerek bilgi kazanırlar.

Öğrenciler, bir ders yılında istedikleri ders veya derslerden bireysel ya da grup çalışması şeklinde en az bir proje hazırlar. Öğrenciler istedikleri takdirde farklı derslerde ya da aynı derste birden fazla proje hazırlayabilir. Projeler teslim edildikleri yarıyılda değerlendirilir.

Öğrenciler bir yıl içerisinde istedikleri sayıda proje alabilirler. Aynı dersten birden fazla proje alan öğrencilerin proje notu, projelerden aldıkları puanların aritmetik ortalaması alınarak belirlenir.

Öğrenciler farklı derslerden proje almışlarsa, aldıkları puanlar o derslerin projeyi teslim ettikleri yarıyıl notuna dahil edilir.

Öğrencinin proje çalışmasını hangi dersten alacağı, sınıf/şube rehber öğretmeninin gözetiminde belirlenir. Projeler ilgili ders öğretmeninin rehberliğinde gerçekleştirilir.

Proje konuları zümre öğretmenleri tarafından belirlenebileceği gibi öğrenciler de kendi ilgi duydukları alanlara göre bireysel ya da grup olarak proje konusu belirleyebilirler.

Verilen proje konuları öğrencilerin düzeyine uygun ve yerel imkânlara göre yapılabilecek nitelikte olmalıdır.

Grup halinde yapılacak projelerde grupların, öğrencilerin cinsiyet, başarı durumu vb. özellikleri bakımından düzgün dağılmış olması istenir.

Grup çalışmalarında grup üyelerinin görev dağılımı projenin her aşaması için net olarak yapılmalıdır. Görev dağılımı grup üyeleri tarafından yapılarak öğretmenin onayı alınır.

Projenin her aşamasında görevlerin yapılıp yapılmadığı, aşamanın bitiminde öğretmen tarafından kontrol edilir ve grup üyelerine geri bildirim verilir. Görevini yeterince yerine getirmeyen öğrencilerin bireysel özelliklerine de dikkat edilerek gerekli önlemler alınır.

Projeler ödevleri, önceden belirlenen ölçütlere göre hazırlanan değerlendirme ölçeği veya dereceli puanlama anahtarına göre değerlendirilir. Öğrenciler, çalışmalarında yararlandıkları kaynak veya kişileri de belirterek öğretmenin belirleyeceği süre içinde çalışmalarını verirler.

Projeyi Ödevi Aşağıdaki Sıraya Göre Oluşturulur

1- Konunun seçilmesi
2- Amacın belirlenmesi
3- Bilgi toplama
4- Deney yapma
5- Bulgular ve tartışma
6- Yazım: Yazılı metinde şu sıra takip edilebilir
a) Proje ile ilgili bir özet (en üstte öğrenci ile ilgili bilgiler (isim, adres vb) hemen altında amaç, metot, ve sonuç),
b) Proje başlığı,
c) Projenin içindekiler,
d) Projenin amacı,
e) Bilgi toplama aşamasında elde edilen veriler,
f) Materyal ve metot,
g) Bulgular ve tartışma,
h) Sonuç ve öneriler,
i) Kaynakça

9.SINIF TARİH DERSİ İÇİN PROJE ÖNERİLERİ

Proje 1: “Tarihin Yapı Taşları: Bir Birincil Kaynak Koleksiyonu”

İlgili Ünite: 1. Ünite – Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih

Öğrenme Çıktısı: TAR.9.1.3. Tarihsel bilginin üretim sürecini çözümleyebilme.

Odaklanılan Beceriler:

Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma: Tarihsel bilginin üretim sürecindeki aşamaları belirleme ve kaynakları inceleme.
Görsel Okuryazarlık: Görsel unsurları, sembolleri ve mesajları analiz etme ve anlamlandırma.
Dürüstlük: Tarihsel bilginin kötüye kullanımına yönelik olumsuz örnekler üzerinden dürüst davranmanın gerekliliğini tartışma.

Proje Tanımı: Öğrencilerden, “Tarihsel Bilginin Üretim Süreci” konusunu merkeze alarak birincil kaynaklardan oluşan bir “Mini Arşiv Koleksiyonu” oluşturmaları istenir. Her öğrenci, belirlediği bir tarihsel olay veya döneme ait farklı türlerde, en az üç orijinal kaynak bulmalıdır. Kaynaklar şunlardan seçilebilir:

Yazılı Kaynak: Kitabe, ferman veya mektup örneği.
Görsel Kaynak: Fotoğraf, minyatür veya rölyef.
Eşya ve Nesne: Sikke, seramik veya arkeolojik kalıntı.

Her bir kaynak için öğrenci, o kaynağı tanıtan ve güvenilirliğini sorgulayan bir “Kaynak Analiz Kartı” hazırlar. Bu kartta, kaynağın türü, konusu, yazılış/oluşturuluş amacı, olası sınırlılıkları ve tarihsel bir araştırmaya nasıl katkı sağlayabileceği yer alır.

Ortaya Konacak Ürün:

Seçilen kaynakların dijital kopyalarından (fotoğraf, video, metin) oluşan bir sunum dosyası.
Her kaynak için hazırlanmış “Kaynak Analiz Kartları”.
“Birincil kaynaklar olmadan tarih yazılabilir miydi?” sorusunu ele alan 200-250 kelimelik gerekçeli bir rapor.

Proje 2: “Kadim Bir Medeniyet: Yaşayan Bir Sanal Şehir”

İlgili Ünite: 2. Ünite – Eski Çağ Medeniyetleri

Öğrenme Çıktısı: TAR.9.2.4. Eski Çağ toplumlarındaki inançlar ile bilim ve sanat anlayışları arasındaki ilişkiyi yorumlayabilme.

Odaklanılan Beceriler:

Tarihsel Empati: Dönemin koşullarını göz önünde bulundurarak farklı toplumların inançlarını ve sanat anlayışlarını açıklama.
Sanat Okuryazarlığı: Sanat eserini kültürel, tarihi ve sosyal bağlamda anlama.
Özgün Düşünme: Yaratıcılığını kullanarak özgün bir ürün ortaya koyma.

Proje Tanımı: Öğrencilerden, ders kitabında yer alan Eski Çağ medeniyetlerinden (örneğin Mısır, Hititler veya Urartular) birini seçerek, o medeniyetin inançları, bilimi ve sanat anlayışını yansıtan sanal bir şehir tasarlamaları istenir.

Araştırma: Öğrenci, seçtiği medeniyetin inanç sistemini (tapınaklar, tanrı figürleri vb.), bilimsel başarılarını (takvim, mimari hesaplamalar vb.) ve sanat eserlerini (rölyef, heykel, mozaik vb.) araştırır.
Tasarım: Bir sanal tasarım programı (çizim, video, 3D modelleme) kullanarak, araştırdığı unsurları bir şehir planı üzerinde bir araya getirir. Tasarımda yer alan her unsurun, o medeniyetin inanç veya bilim anlayışıyla ilişkisini gösteren kısa açıklamalar eklenir.
Sunum: Öğrenci, hazırladığı sanal şehri sınıfa bir “Sanal Müze Turu” şeklinde sunar. Sunumda, medeniyetin mimarisi ve sanatının inanç sisteminden nasıl etkilendiği üzerine çıkarımlarda bulunur.

Ortaya Konacak Ürün:

Sanal şehir planı veya maketi (video, 3D model, çizim).
Her bir eserin medeniyetin özellikleriyle ilişkisini açıklayan bir rapor.
“Sanat eserleri, bir medeniyetin inançlarını ve bilimini yansıtmakta en güçlü kanıtlar mıdır?” sorusuna yanıt veren kısa bir metin.

Proje 3: “Ticaret Yollarında Bir Kervansaray İnşa Etmek”

İlgili Ünite: 3. Ünite – Orta Çağ Medeniyetleri

Öğrenme Çıktısı: TAR.9.3.3. Orta Çağ’daki ticaret yollarının kendi çevresinde meydana getirdiği etkiyi sorgulayabilme.

Odaklanılan Beceriler:

Mekânsal Düşünme: Ticaret yollarının geçtiği şehirlerin mekânsal etkilerini sorgulama.
Sorumlu Karar Verme: Bir projeyi tasarlarken ekonomik, kültürel ve sosyal faktörleri değerlendirme.
Yardımseverlik: Kervansarayların toplum hayatındaki yardımlaşma ve dayanışma rolünü anlama.

Proje Tanımı: Öğrencilerden, Orta Çağ’ın önemli ticaret yollarından (İpek, Baharat veya Kürk Yolu) birini seçerek bu yol üzerinde bulunan bir kervansarayın işlevini ve önemini anlatan bir proje hazırlamaları istenir.

Araştırma: Öğrenci, seçtiği ticaret yolu üzerindeki bir kervansarayın mimari özelliklerini, hangi coğrafyalarda bulunduğunu ve ne tür hizmetler sunduğunu araştırır.
Ürün Oluşturma: Kervansarayın yalnızca bir konaklama yeri olmadığını, aynı zamanda bir ticaret, kültür ve dayanışma merkezi olduğunu vurgulayan görsel bir maket veya dijital bir sunum hazırlar. Sunumda, kervansarayda konaklayan farklı milletlerden insanların nasıl etkileşim kurabileceğini senaryolaştırır.
Değerlendirme: Projenin sonunda, bir kervansarayın varlığının, geçtiği güzergahtaki yerel halkın ve tüccarların hayatında ne gibi sosyal ve ekonomik etkiler yarattığını gösteren bir analiz raporu sunar.

Ortaya Konacak Ürün:

Seçilen kervansarayın maketi veya dijital tasarımı.
Kervansarayın ticari, sosyal ve kültürel etkilerini özetleyen bir analiz raporu.
Kervansarayda konaklayan farklı milletlerden karakterlerin diyaloglarını içeren kısa bir hikâye veya senaryo.

Eylem çağrısı

Kullandığınız proje konularını ve değerlendirme araçlarını ortak klasörde paylaşın. Proje yönergesi, puanlama anahtarı (rubrik) ya da öğrenci çalışmasından örnek ekleyebilirsiniz. Eklemeden önce okul, öğrenci ve öğretmen adlarını ve kişisel verileri silin.

TAR. TARİH DERSLERİ PROJE ÖDEVLERİ KLASÖRÜ

Klasörü herkes görüntüleyebilir. Kendi görevinizi klasöre eklemek istiyorsanız iletisim@ogretmenimecesi.com adresine yazmanız yeterli.

Tarih projelerini panoda ve yorumlarda konuşalım

Aşağıdaki pano ve yorum bölümü proje dosyalarının paylaşımı için değildir. Dosyalar yukarıdaki klasörde toplanır. Pano ve yorumlar ise proje ödevleriyle ilgili soru, görüş ve deneyimlerinizi paylaşmanız içindir.

Proje konuları, kaynak bulma yolları, yönlendirme yöntemleri ya da değerlendirme zorlukları hakkında yazabilir, işinize yarayan bir belgeyi ya da bağlantıyı ekleyebilirsiniz. Panoda “+” düğmesine tıklamanız yeterli.

Her yorum ve paylaşım, meslektaşlarınız için yeni bir fikir kapısı aralar.