KİMYA ZÜMRESİKİM.10.1. ETKİLEŞİMKİMYA.10

KİM.10.1.1.5. Kimyasal (Stokiyometrik) Hesaplamalar

NELER ÖĞRENECEĞİZ?

Mutfakta ölçülü bir tarifle kek yaparken malzemenin bitmesiyle üretimin durması gibi, kimyada da maddelerin miktar dengesi hayati önem taşır. KİM.10.1.1.5 öğrenme çıktısı kapsamında ele aldığımız kimyasal hesaplamalar, makroskobik kütleler ile alt mikroskobik tanecikler arasında sayısal köprüler kurar. Matematiksel akıl yürütme becerisiyle yürütülen bu süreç, sanayiden ilaca kadar maddenin miktar ilişkilerini çözümlememizi sağlar.

Denkleştirilmiş tepkimelerdeki stokiyometrik katsayılar, maddeler arasındaki mol orantısı dengesini belirler. Tepkimede ilk tükenen madde sınırlayıcı bileşen, tepkime sonunda artan kısım ise artan madde olarak adlandırılır. Kâğıt üzerindeki teorik verim ile deney sonucundaki gerçek verim kıyası tepkime verimi ve yüzde verim kavramlarını verirken, doğadaki maddeler için safsızlık içeren madde hesaplamaları kilit rol oynar.

Kütle-mol-tanecik sayısı dönüşümleri ile nicel şifreleri çözmeyi hedefleyen bu içerik, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile %100 uyumlu olarak Öğretmen İmecesi Kimya Zümresi tarafından hazırlanmıştır.

ÖĞRENME ÇIKTISI ve SÜREÇ BİLEŞENLERİ

10.1.7. Kimyasal tepkimelerde stokiyometrik ilişkilere yönelik tümdengelimsel akıl yürütebilme

a) Denkleştirilmiş kimyasal tepkimelerde tepken ve ürünlerin katsayıları ile mol sayıları arasındaki ilişkileri belirler.
b) Denkleştirilmiş kimyasal tepkimelerde tepken ve ürünler arasındaki stokiyometrik ilişkileri kurar.

UYGULAMA ZAMANI VE DERS SÜRESİ

9-27 Kasım 2026, 2 Hafta, 4 Ders Saati

📚 ÖĞRENME ve ÖĞRETME KAYNAKLARI:
Bilgi Paylaştıkça Çoğalır!

Eğitimde fırsat eşitliğini savunuyor ve öğrenme sürecini herkes için zenginleştirmeyi hedefliyoruz. Öğrenme çıktısına yönelik hazırladığımız bu kaynak havuzu, hem keşfetmek isteyen öğrenciler, hem de tasarlamak isteyen öğretmenler için bir rehber niteliğindedir.

VİDEO ANLATIM 

🎬 Video Anlatım: 7- 8 dakikalık video anlatımı ile görsel ve işitsel hafızanı canlandır. Kısa zamanda öğren, tekrar et.➡️

🎬 Shorts Video: 1– 2 dakikalık video anlatımı ile kısa zamanda öğren, tekrar et.➡️

SESLİ ANLATIM (Podcast)

🎙️ Sesli Anlatım (Podcast): Kulaklığını takıp dersin derinliklerini yolda, okulda, her yerde dinle.➡️

BİLGİ GÖRSELİ -İNFOGRAFİK

📊 Bilgi Görseli (İnfografik): “Çok karışık” dediğin süreçleri, görsel şemalarla tek bakışta zihnine kazı.➡️

Kimyasal stokiyometrik hesaplamalar ve temel kavramlar. Stokiyometri tanımı, tepki ve ürünlerin mol oranları. Günlük hayattan oran ilkesi ile örnekler. Adım adım stokiyometrik hesaplama akışı.

ÖĞRENME REHBERİ

🧭 Öğrenme Rehberi – Çalışma Kılavuzu: Karmaşık konuları parçalara bölen, adım adım ilerlemeni sağlayan yol arkadaşın.➡️

DERS SUNUM/SLAYTLARI

📝 Ders Sunum/Slaytları: Konuyu öğrenmeye odaklan, derse ve sınavlara görsel etkisi yüksek, özet sunum/slaytlarla hazırlan.➡️

EĞLENEREK, OYNAYARAK ÖĞREN

🎯 Oyunla Öğrenelim: “Ne kadar öğrendik?” köşesinde kendini öğretici oyunla test et, ➡️

Kimyasal Hesaplamalar (Stokiyometri)

Kavramları Eşleştirelim

Sol sütundaki stokiyometrik terimi, sağ sütundaki doğru tanımıyla eşleştirin.

Maddenin Oranı: Şiir Kitabı Atölyesi

Kimyasal denklemler aslında kusursuz birer “yemek veya üretim tarifidir.” Kahramanmaraş Edebiyat Şehri’nde bir şiir kitabı basacağımızı düşünelim. 1 Şiir Kitabı için tam olarak 1 Kapak ve 50 Sayfa gerekir. Eğer elimizde 10 Kapak ve 400 Sayfa varsa neler olacağını adım adım inceleyelim. Kimyadaki “Stokiyometri” tam olarak budur!
Sınırlayıcı Bileşen (Tükenen Madde) ▼
10 Kapağımız var (10 kitap yapabilir). Ancak 400 Sayfamız var (Sadece 400/50 = 8 kitap yapabilir). Bu durumda üretimimizi belirleyen, ilk bitecek olan Sayfalardır. Kimyada da tepkimeye giren maddelerden ilk tükenerek tepkimeyi durduran maddeye “Sınırlayıcı Bileşen” denir. Tüm ürün hesaplamaları bu madde üzerinden yapılır!
Artan (Aşırı) Madde ▼
400 sayfanın tümünü kullanarak 8 kitap ürettik ve bunun için 8 adet Kapak kullandık. Başlangıçta 10 Kapağımız vardı, 2 Kapak atölyede boşta kaldı. Kimyada, tepkimeye girmeyip kapta öylece kalan bu maddelere “Artan Madde” diyoruz.
Teorik Verim ve Yüzde Verim ▼
Kağıt üzerinde her şey mükemmelse (Teorik Verim), 400 sayfayla 8 kitap basabiliriz. Ancak baskı makinesi arıza yaptı ve 2 kitabın sayfaları yırtıldı. Elimizde sağlam sadece 6 kitap kaldı (Gerçek Verim).

Yüzde Verim: (Gerçek / Teorik) x 100 = (6 / 8) x 100 = %75. Kimyasal tepkimeler de laboratuvar ortamında nadiren %100 verimle çalışır.

Stokiyometrik Hesaplamalar Sınavı

Soru 1 / 5

💻 ETKİLEŞİMLİ DERS KİTABI MEB OGM MATERYAL 

OGM Materyal üzerinde bulunan Etkileşimli dijital içerikler, Etkinlikler, PDF kaynaklar ve zenginleştirilmiş sunumlar.➡️

🍎 ÖĞRETMENLER İÇİN TASARIM ATÖLYESİ

Değerli meslektaşlarım, “Öğretmen İmecesi Kimya Zümresi” paydaşları olarak derslerinizi daha verimli ve keyifli kılacak profesyonel dokümanlar burada sizi bekliyor:

🛠️ PEDAGOJİK DERS PLANI / TASARIMI -Öğretmenler İçin: 

Öğrenciyi merkeze alan,  yeni nesil eğitim metodolojileriyle, maarif modeline ve  dersin öğretim programına uygun olarak hazırlanmış ders planları.➡️

📁 ÖĞRETMEN İMECESİ KİMYA ZÜMRESİ KAYNAK HAVUZU

Doğrudan indirip kullanabileceğin içerikler, hazırı kullan, olmayanı ilave et ➡️

🤝 GELİN MİKTAR DENGESİNİ BİRLİKTE HESAPLAYALIM!

Bilgi, paylaştıkça büyür ve anlam kazanır. KİM.10.1.1.5 öğrenme çıktısındaki kimyasal hesaplamalar konusunu imece ruhuyla zenginleştirelim. Stokiyometrik katsayılar, sınırlayıcı bileşen, artan madde ve safsızlık içeren madde hesaplamaları üzerine sorularınızı ve pratik çözümlerinizi aşağıdaki yorumlar kısmında bizimle paylaşın.

📌 SANAL DUVARIMIZDA MİKTAR İLİŞKİLERİ (PADLET) Sınıfınızdaki kütle-mol-tanecik sayısı dönüşümleri şemalarını, tepkime verimi ve yüzde verim hesaplama notlarınızı Padlet panomuza iğneleyin. Panonun sağ alt köşesindeki “+” butonuna tıklayarak ekleyeceğiniz her belge, makroskobik kütle ile alt mikroskobik tanecik dengesini keşfetmek isteyen tüm öğretmen ve öğrencilerimize ışık tutacaktır.

✨ İMECEYE BİR HESAP DA SİZ KATIN! Eğitim, matematiksel akıl yürütme ile birlikte güçlendiğimiz bir yolculuktur. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile %100 uyumlu bu etkileşim alanı Öğretmen İmecesi Kimya Zümresi tarafından hazırlanmıştır. Haydi, bu imeceye bir cümle veya bir çalışma ile katkı sağlama sırası sizde!

Padlet ile yapıldı
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Yorumlarınız, görüş, öneri ve eleştirileriniz bizim için bir gelişme fırsatıdır. Lütfen yazın.

Başa dön tuşu