NELER ÖĞRENECEĞİZ?
Bir kese kâğıdındaki olgun elmanın yeşil muzları nasıl hızla sararttığını ya da topraktaki tohumun ne zaman çimleneceğini nasıl bildiğini hiç düşündün mü? Sinir sistemi bulunmayan bitkiler, hayatta kalmak için etkili bir kimyasal haberleşme ağı kullanır. Öğretmen İmecesi Biyoloji Zümresi olarak hazırladığımız bu dijital ders notunda bu ağın görünmez mimarlarını keşfedeceksin.
Bu derste bitkisel hormonların yani bitki gelişim düzenleyicilerinin etkilerini inceleyeceksin. Oksin, sitokinin ve giberellin hücre bölünmesini ve uzamasını teşvik ederken absisik asit su stresi anında stomaları kapatır ve tohumda dormansiyi sürdürür. Gaz formundaki etilen ise yaprak dökümünü ve meyve olgunlaşmasını yönetir. Hormonların etkilerindeki benzerliklerden çıkarım yapıp tarımsal üretimdeki önemini kavramaya hazır mısın?
ÖĞRENME ÇIKTISI ve SÜREÇ BİLEŞENLERİ
BİY.11.1.2. Bitkisel hormonların etkileri hakkında akıl yürütebilme
a) Bitkisel hormonların etkilerini deney yaparak gözlemler.
b) Bitkisel hormonların etkilerini tespit eder.
c) Bitkisel hormonların etkilerinin benzerlikleri üzerinden çıkarım yapar.
UYGULAMA ZAMANI VE DERS SÜRESİ
21-25 Eylül 2026, 1 Hafta, 4 Ders Saati
📚 ÖĞRENME ve ÖĞRETME KAYNAKLARI:
Bilgi Paylaştıkça Çoğalır!
Eğitimde fırsat eşitliğini savunuyor ve öğrenme sürecini herkes için zenginleştirmeyi hedefliyoruz. Öğrenme çıktısına yönelik hazırladığımız bu kaynak havuzu, hem keşfetmek isteyen öğrenciler, hem de tasarlamak isteyen öğretmenler için bir rehber niteliğindedir.
VİDEO ANLATIM
🎬 Shorts Video: 1– 2 dakikalık video anlatımı ile kısa zamanda öğren, tekrar et.➡️
SESLİ ANLATIM (Podcast)
BİLGİ GÖRSELİ -İNFOGRAFİK
DERS SUNUM/SLAYTLARI
📝 Ders Sunum/Slaytları: Konuyu öğrenmeye odaklan, derse ve sınavlara görsel etkisi yüksek, özet sunum/slaytlarla hazırlan.➡️
💻 ETKİLEŞİMLİ DERS KİTABI MEB OGM MATERYAL
EĞLENEREK, OYNAYARAK ÖĞREN
🎯 Oyunla Öğrenelim: Aşağıdaki oyunla bitkisel hormonların etkilerini ne kadar öğrendiğini test et.
Bitkilerin Kimyasal Haberleşmesi
Kese kâğıdındaki olgun elma yeşil muzları hızla sarartıyor, kuraklıkta bitki gözeneklerini kapatıyor, tohum doğru zamanı bekleyip çimleniyor… Sinir sistemi olmayan bitkiler bunu nasıl başarıyor? Beş aşamalı bu oyunda bitkisel hormonların etkilerini tespit edecek, hormonlar arasındaki benzerlik ve zıtlıklardan çıkarım yapacaksın.
- Oyunda yalnızca 1. aşama açık başlar. Bir aşamayı tamamlayınca sıradaki aşamanın kilidi açılır.
- Her cevaptan sonra, cevabın neden doğru ya da yanlış olduğunu anlatan bir açıklama görürsün.
- Acele etme: süre sınırı yok. Amaç puan toplamaktan çok, hormonların etkilerini doğru ilişkilendirebilmek.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Bitkisel hormonlar nedir, sinir sistemi olmayan bitkilerde ne işe yarar?
Bitkisel hormonlar (bitki gelişim düzenleyicileri), çok düşük yoğunluklarda bile hücre bölünmesini, uzamasını ve farklılaşmasını düzenleyen organik kimyasal haberleşme moleküllerdir. Üretildikleri dokudan iletim demetleri veya hücreden hücreye taşıma yollarıyla hedef dokulara ulaşırlar.
Büyümeyi teşvik eden hormonlar hangileridir ve etkileri nelerdir?
Oksin hücre uzamasını ve ışığa yönelmeyi, sitokinin hücre bölünmesini ve yaşlanmanın gecikmesini, giberellin ise gövde uzamasını ve tohumun çimlenmesini sağlar.
Absisik asit ve etilen hangi durumlarda etkili olur?
Absisik asit kuraklık gibi stres durumlarında stomaları kapatarak su kaybını önler ve tohumu uykuda tutar. Etilen gaz halinde bulunan tek bitkisel hormondur; meyve olgunlaşmasını ve yaprak dökümünü sağlar.
Giberellin ile absisik asit tohum çimlenmesinde nasıl bir ilişki kurar?
İki hormon zıt etki gösterir. Absisik asit dormansiyi sürdürerek çimlenmeyi engeller, giberellin ise dormansiyi kırarak çimlenmeyi başlatır.
Bitkisel hormonların etkilerini bilmek tarımda ne işe yarar?
Sitokinin kesme çiçeklerin taze kalmasında, etilen sera meyvelerinin pazara sunulmadan önce olgunlaştırılmasında, sentetik oksinler ise yabani otlarla mücadelede kullanılır.
📁 KAYNAKLAR
📂 Bu dersin klasörü: BİY.11.1.2. Bitkisel Hormonların Etkileri klasörüne ulaş. Bu yazıdaki bütün materyalleri tek yerden indirebilirsin.
Bu yazıda kullanılan kaynaklar:
- Video Anlatım
- Shorts Video
- Sesli Anlatım (Podcast)
- Bilgi Görseli (İnfografik)
- Öğrenme Rehberi – Çalışma Kılavuzu
- Ders Sunumu
- Pedagojik Ders Planı
- OGM Materyal – Etkileşimli Ders Kitabı (Tema 1)
GELİN BU KONUYU BİRLİKTE ZENGİNLEŞTİRELİM
Kese kâğıdında sararan bir muzu, ışığa doğru bükülen bir fideyi ya da kuraklıkta yapraklarını kapatan bir bitkiyi hiç gözlemledin mi? Senin gözlemlerin hormonların etkileriyle örtüşüyor mu?
Aşağıdaki Padlet panosuna gözlemlerini, merak ettiklerini ve düşüncelerini yazabilirsin. Arkadaşlarının paylaşımlarını okuyarak farklı bitkilerde hormonların etkilerini keşfedebilir, yeni bakış açıları kazanabilirsin.
📌 SANAL DUVAR (PADLET)
ÜNİTE GEZİNTİSİ: Tepki
Ünitedeki diğer konulara buradan geçebilirsin:
- BİY.11.1.1. Farklı Canlıların Uyaranlara Karşı Oluşturduğu Tepki Mekanizmaları
- BİY.11.1.2. Bitkisel Hormonların Etkileri (şu an buradasın)
- BİY.11.1.3. Bitkilerdeki Tepki Mekanizmaları
- BİY.11.1.4. Bitkilerde Yönelme Hareketleri
- BİY.11.1.5. Duyu Reseptörleri ve Duyu Organları
- BİY.11.1.6. Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları
- BİY.11.1.7. İnsanda Sinir Sistemi
- BİY.11.1.8. Refleks Mekanizması
- BİY.11.1.9. Harekete Dayalı Tepki
- BİY.11.1.10. İskelet Kaslarının Kasılma ve Gevşeme Mekanizması
- BİY.11.1.11. Bağışıklık Sistemi
- BİY.11.1.12. Alerjik Tepkiler
