OTT.6.2. Mısır Memlük Devleti
MISIR MEMLUK DEVLETİ
Mısır’da Memluklerden önce de Türk asıllı hanedanlar hüküm sürmüştür. Tolunoğulları (868-905) ve İhşidler (935-969) Mısır’da kurulan ilk Türk devletleridir. Mısır ve Suriye’de Abbasi Halifeliği’nden bağımsız olarak hareket eden yerel hanedan Tolunoğulları olmuştur.
Tolunoğulları ve İhşidlerden sonra Mısır’a hâkim olan devletlerden biri de Memlukler’dir (1250-1517). Türk asıllı Memluk Muiziddin Aybeg (1250-1257) tarafından merkezi Kahire şehri olarak kurulmuştur. İki asırdan fazla bir zaman diliminde Mısır ve Ön Asya’da (Ürdün, Filistin, Suriye) siyasi yönden etkili olmuştur.
Resmî adı kaynaklarda Devletü’t-Türkiyye (Türk Devleti) olarak geçen Mısır Memlukleri köken bakımından daha çok Orta Asya Türk boylarına, özellikle Deşt-i Kıpçak ahalisine dayanmıştır. Bozkırlardaki Türk boylarına mensup askerî yeteneğe sahip kumandanlarına Abbasi Devleti’nde büyük değer verilmiştir. Bu kumandanlar Haçlı Seferleri’ne karşı büyük başarılar elde etmiş ve Ön Asya ülkelerinde
söz sahibi olmuşlardır.
Devletin kurucusu olan Muizzuddin Aybeg (1250-1257) Oğuz (Türkmen) asıllı bir Türktür. Mısır’da eğitilerek Memluk askeri olarak yetiştirilmiş ve emir unvanına yükselmiştir. Katolik Avrupa tarafından Mısır’a karşı yapılan 7. Haçlı Seferi’nde yaşanan sorunlar dolayısıyla Orta Doğu’da Memluklü askerlerin önemi artmıştır. Orta Doğu’daki Eyyubi Devleti (1171-1250) hükümdarı Salih Eyyüb ölünce onun Kafkasyalı Türk asıllı eşi Şecerüddür, Aybeg’le evlenmiş ve tahtı Aybeg’e devretmiştir. Böylece Mısır’da Eyyubi Devleti sona ermiştir. Seyfeddin Kutuz döneminde Memlukler Moğol tehlikesine karşı İslam dünyasını savunmuşlardır. 1260 yılında Filistin’deki Ayn-ıCalud Savaşı’nda Kutuz komutasındaki Memluk ordusu Moğol ordusunu büyük bir yenilgiye uğratarak onların ilerlemelerini durdurmuştur. Böylece Suriye’nin bir kısmı, Hicaz (Mekke ve Medine) ve Mısır Moğol istilasından kurtulmuştur.
Memluklerin en meşhur hükümdarlarından biri olan Sultan Baybars Dönemi (1260-1277) Memluk Sultanlığı’nın en parlak dönemidir. Onun döneminde halifeliğin merkezi Mısır’a taşınmıştır. Baybars, Altın Orda hükümdarı Berke Han’ın kızıyla evlenmiştir. 1276 yılında Anadolu Beyliklerine yardım etmeye giden Baybars, 1277 yılında Anadolu Türkleri safında savaşarak Elbistan’da Moğolları ikinci kez yenmiştir. Bu devlet Haçlılarla mücadeleye devam etmiş, Suriye’deki son Haçlı kalıntısına son vermiş, Antakya’daki Haçlıları da uzaklaştırmıştır. Memluk Devleti 1517 yılında Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim tarafından ortadan kaldırılmıştır.
Memlukler döneminde Türk dili Arabistan ve Kuzey Afrika’da da yayılmaya başlamış, birçok Arapça-Türkçe sözlük yazılmıştır. Mısır Memlukleri kendi ata yurtları İdil-Volga Bölgesi ve Orta Asya ile irtibatı kesmemişlerdir. Altın Orda Devleti ve Timurlularla yaptıkları karşılıklı elçi ve hediye alışverişleri bunun ispatıdır. Kahire, Filistin ve Suriye’deki birçok mimari eser bu hanedan tarafından inşa edilmiştir.
DESTEK, KATKI ve DEĞERLENDİRMELERİNİZİ BEKLİYORUZ.
Ünite ile ilgili dosya, doküman, sunum, slayt, ses, görüntü, fotoğraf, video, vb. her şeyi aşağıdaki sanal duvarda (Padlet) paylaşabilir, görüş ve düşüncelerinizi belirtebilir, yorumlarınızla katkıda bulunabilirsiniz. Yapacağınız tek şey + ya tıklayıp sonrasında istediğinizi panoya eklemek. Birlikte düşünüyor, tasarlıyor, üretiyor ve paylaşıyoruz. Öğretmen İmecesi
