2026-2027 Tarih Farklılaştırma: Zenginleştirme ve Destekleme

Tarih sınıfında kimi öğrenci kaynakları karşılaştırıp yorum yapmaya hazırdır, kimi olayların sırasını ve nedenlerini görsel bir destekle daha kolay kavrar. Bu yazı tarih öğretmenleri için dayanağı, derse özel zenginleştirme ve destekleme önerilerini, etkinlik hazırlama yönergesini ve ortak paylaşım alanlarını bir araya getiriyor.

Dayanak: Programda farklılaştırma

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne göre hazırlanan öğretim programlarında farklılaştırma, “Zenginleştirme” ve “Destekleme” adlı iki strateji olarak yer alır. Zenginleştirme, karmaşık ve soyut bilgiyi hızlı kavrayan öğrencilerin içerik çerçevesinden uzaklaşmadan konuyu derinleştirmesini hedefler. Destekleme ise hedeflenen bilgi ve becerilere ulaşmak için daha fazla somut örneğe, günlük yaşam bağlamına, somut materyale ve görselleştirmeye ihtiyaç duyan öğrenciler içindir. MEB’in yayımladığı farklılaştırma etkinlik kılavuzları bir etkinlik havuzudur. Etkinliklerin tamamının birebir uygulanması beklenmez ve etkinlikler tüm öğrencilere yönelik değildir. Dersinizin programındaki “Farklılaştırma” bölümünü ve okulunuzun uygulamasını ayrıca kontrol edin.

Tarih dersinde zenginleştirme

Kaynakları karşılaştırma: Aynı olayı anlatan iki kaynağı (örneğin bir belge ile bir sonraki dönem yorumu) karşılaştırtın. Kaynağı kimin, ne amaçla yazdığını sorgulatın.
Çoklu bakış açısı: Bir olayı farklı tarafların gözünden anlattırın. Öğrenci hangi anlatımı hangi kanıtla desteklediğini yazsın.
Yerel tarih mini araştırması: Okulun ya da şehrin tarihinden bir konuyu, ulaşılabilir kaynaklarla incelettirin. Görüşme yapılacaksa izin ve kişisel veri kurallarını baştan açıklayın.

Tarih dersinde destekleme

Zaman şeridi ve harita: Olayları zaman şeridine, mekânları haritaya yerleştirtin. Önce sıra ve yer görünür olsun, sonra neden-sonuç tartışılsın.
Görsel kaynak ve kısa metin: Uzun bir kaynak yerine görsel, harita ya da kısaltılmış metin kullanın. Soruyu adım adım sorun.
Kavram kartı ve neden-sonuç şeması: Yeni kavramları kısa tanım ve örnekle kartlayın. Olayın nedenlerini ve sonuçlarını boş bir şemaya yerleştirtin.

“Etkinlik Üretelim” Etkinlik Hazırlama Yönergesi

Etkinlikler hazırlanırken;

1) Resmî örgün ve yaygın eğitim kurumlarına yönelik hazırlanmış olan her tür ve seviyedeki öğretim programlarında yer alan kazanımlara, becerilere ve değerlere dikkat edilmesine,

2) Etkinliklerin öğrenci ve kursiyerlerde özgüven, sorumluluk duygusunun gelişmesine, yeni ilgi alanları oluşturmasına, millî, manevî, ahlaki, insanî ve kültürel değerlerin kazandırılmasına yönelik olmasına,

3) Etkinlik hazırlanırken kazanımların diğer derslerle ilişkilendirilmesine,

4) Konunun işleneceği tarih ve olası süreye,

5) Konunun en etkin biçimde işlenebilmesi için gerekli olan eğitim araç-gereç ile başvurulacak kaynaklara

6) Öğrencilerin bireysel özellikleri ve farklılıklarının öğretim sürecinde göz önünde bulundurulmasına,

7) Kazanımların okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilmesine ve özellikle okul öncesi ve ilkokul düzeyinde aile ile işbirliği yapılabilir olmasına,

8) Etkinliklerin uygulamalı aktif yöntem ve tekniklerle ve öğrenci merkezli hazırlanmasına,

9) Öğrenme-öğretme sürecini değerlendirmeye yönelik ölçme etkinlikleri ve değerlendirme yaklaşımının kazanımlarla ilişkili olmasına dikkat edilecek ve Ek1. ‘de örnek olarak verilen “Etkinlik Plan Örneği” nde yer alan başlıklar ve Ek 2 ‘de disiplinler arası ilişkilendirilerek hazırlanmış olan “Etkinlik Örnekleri ” göz önünde bulundurulacaktır.

ETKİNLİK STANDARTLARI ve ÖRNEKLERİ

TARİH DERS ETKİNLİKLERİ

Eylem çağrısı

Kullandığınız zenginleştirme ve destekleme etkinliklerini ortak klasörde paylaşın. Çalışma kâğıdı, kaynak seti ya da değerlendirme ölçütü ekleyebilirsiniz. Eklemeden önce okul, öğrenci ve öğretmen adlarını ve kişisel verileri silin.

TAR. TARİH FARKLILAŞTIRMA KLASÖRÜ

Klasörü herkes görüntüleyebilir. Kendi etkinliğinizi klasöre eklemek istiyorsanız iletisim@ogretmenimecesi.com adresine yazmanız yeterli.

Tarih farklılaştırmasını panoda ve yorumlarda konuşalım

Aşağıdaki pano ve yorum bölümü etkinlik dosyalarının paylaşımı için değildir. Dosyalar yukarıdaki klasörde toplanır. Pano ve yorumlar ise farklılaştırmayla ilgili soru, görüş ve deneyimlerinizi paylaşmanız içindir. Hangi etkinliğin hangi öğrenci grubunda işe yaradığını, zorlandığınız noktaları yazabilir, işinize yarayan bir belgeyi ya da bağlantıyı ekleyebilirsiniz. Panoda “+” düğmesine tıklamanız yeterli.