OTT.2. Hun İmparatorluğu ve Sonraki Türk Hanedanları Ünitesi Ölçme Değerlendirme Etkinlikleri DEĞERLENDİRME SORULARI Hunların kurulduğu coğrafyada bugün hangi devletler vardır? Yaşadıkları coğrafya Türklerin kültürünü nasıl etkilemiştir? Attila’nın Doğu Avrupa’daki faaliyetlerini açıklayınız. Hionit ve Eftalit Devletlerinin sınırları günümüz coğrafyasına göre nereleri kapsamaktadır? DESTEK, KATKI ve DEĞERLENDİRMELERİNİZİ BEKLİYORUZ. Ünite ile ilgili dosya, doküman, sunum, slayt, ses, görüntü, …
Bu dönemde Türk asıllı hanedanlar yönetimleri altındaki farklı din, inanış ve kültüre sahip toplulukları hoşgörülü bir şekilde yönetmişlerdir. Avrasya coğrafyasında Türk, Moğol, Tunguz, Samoyed, Ket, Çin, Tohar, İran (Soğd, Baktriyalı, Hotan), Hint, Kafkasyalı, Slav, Fin-Ugor gibi farklı dil ve kültürlere sahip topluluklar yaşamıştır. Bu toplulukların arasındaki Türk, Moğol ve Tunguzlar Altay Dil Ailesi’ne; Toharlılar, İranlılar, Hint ve Slavlar Hint-Avrupa Dil Ailesi’ne mensup olarak ahalinin çoğunluk kısmını oluşturmuşlardır. Bu toplulukların uzun bir süre aynı siyasi çatı altında yaşamaları neticesinde kültürel ortaklıklar oluşmuştur.
Bu devlet V-VI. yüzyıllarda hüküm sürmüştür. Toprakları Orta Asya’nın kuzeydoğu topraklarını Moğolistan, Altaylar, Doğu Türkistan’ın kuzeydoğu kısımlarını Cungarya ihtiva etmiştir. Çinliler onları Juan-Juan, Kök Тürkler Apar olarak adlandırmışlardır. Eftalit Devleti ile dostça münasebetlerde bulunan Juan-Juanların aslının Avarlara dayandığı görüşü hâkimdir. Bilindiği gibi Avar adı Eftalitlerde de kullanılmakta ve buna bağlı olarak her iki devlet kurucusunun aynı soydan olduğu iddia edilmektedir.
IV-VI. yüzyıllarda yönetimde bulunan devlettir. Devletin toprakları Orta Asya’nın güneybatı sınırlarını, Horasan’ı, Kuzey Hindistan’ı ve Doğu Türkistan’ın güneybatısını içermiştir. Bizans kaynaklarında Eftalit, Arapça ve Farsça eserlerde Haytal, Çin yıllıklarında ise Ye-da (veya Yen-ta) biçimlerinde görülür.
Miladi IV-V. yüzyıllarda hüküm süren bu devlet daha çok Hionit adı altında bilinir. Toprakları Orta
Asya’nın güneybatısındaki Baktriya, Horasan ve Kuzey Hindistan’ı içermiştir.
Avrupa Hun İmparatorluğu IV-V. yüzyıllarda hüküm sürmüştür. Bilinen ilk hükümdarı Balamir olan Avrupa Hun Devleti’nin toprakları Kuzey Kafkasya, Karadeniz’in kuzeyi ve Doğu Avrupa’yı içine almıştır. Roma İmparatorluğu’na karşı pek çok savaş sürdüren Hun askerleri Balkanlar’ı geçerek Fransa’ya kadar ulaşmışlardır.
Kuşan İmparatorluğu MÖ II. yüzyıl – MS III. yüzyıllar arasında hüküm sürmüştür. Kurucusu Kujula Kadfiz’dir. Toprakları Orta Asya’nın güneybatı sınırları (kadim Baktriya/Yukarı Amuderya Havzası), Horasan, tarihî Kuzey Hindistan (Afganistan’ın bir kısmı, Pakistan) ve Doğu Türkistan’ı içermiştir. Yabgu unvanını kullanan Kuşan hükümdarları Part ve Sasaniler İranı gibi yabancı devletlerle uzun yıllar mücadele etmişlerdir.
Eski Parkana Devleti (Çin kaynaklarında Davan), MÖ I. binyılın ikinci yarısından itibaren MS ilk yüzyıllara kadar Fergana Vadisi’nin (modern Özbekistan ve Kırgızistan toprakları) orta ve doğu kısmını kapsamıştır. Ana nüfus İran kökenli olup Ön Türk etnik grupları da Parkana’da yaşamıştır.
Kanglı veya Kangha Devleti olarak da adlandırılan bu devlet MÖ II. yüzyıl – MS IV. yüzyıllar arasında hüküm sürmüştür. Toprakları Sirderya’nın (Seyhun) orta havzaları ve Batı Yedisu Bölgesi’ni (Güney Kazakistan) içermiştir. Orta Asya’nın yerleşik ve konargöçer topluluklarını kontrolünde tutan Kangüy Devleti muhtemelen Batı Yedisu, Orta Sirderya, Çaç (Taşkent), Harezm, Soğd gibi beş bölge beyliğinden oluşuyordu. Hun İmparatoru Çi-çi, Kangüy yöneticisiyle müttefik olarak Çin’in Han Hanedanı’na karşı savaşmıştır.
Orta Asya’nın en eski halklarından biri olan Kırgızların tarihi MÖ III. yüzyıla kadar dayanmaktadır. Eski Kırgızlar ve Kırgız Kağanlığı ortak Türk tarihinin bir parçasıdır.
Usunlar (Wusun), MÖ II. yüzyıl ile MS IV. yüzyıl arasında yaşamış büyük bir devlettir. Usunlar aslen Qinglian Shan Dağları’nın ve Dunhuang’ın (Batı Çin) doğusundaki bugünkü adıyla Gansu Eyaleti olan bölgede yaşıyorlardı. Daha sonra, devletin sınırları Doğu Türkistan’ın (bugünkü Çin Halk Cumhuriyeti Sincan-Uygur
Özerk Bölgesi), Yedisu ve Orta Tanrı Dağları’na kadar uzanmaktaydı.
ASYA HUN İMPARATORLUĞU Çin kaynaklarında Hsiung-nu olarak geçen bu devlet MÖ III. yüzyıl ile MS III. yüzyıl arasında hükümsürmüştür. Bilinen ilk hükümdarı Tuman’dır (Teoman). Toprakları Orta Asya, Güney Sibirya, Moğolistan ve Kuzey Çin’i kapsamıştır. Tuman’ın oğlu olan Mete Şanyü (Mao-dun Tanrı-Kut) döneminde Hunlar en güçlü dönemlerine ulaşmışlardır. Onun yüz binlerce atlı askerden oluşan ordusu etraftaki …
DESTEK, KATKI ve DEĞERLENDİRMELERİNİZİ BEKLİYORUZ.
Ünite ile ilgili dosya, doküman, sunum, slayt, ses, görüntü, fotoğraf, video, vb. her şeyi aşağıdaki sanal duvarda (Padlet) paylaşabilir, görüş ve düşüncelerinizi belirtebilir, yorumlarınızla katkıda bulunabilirsiniz. Yapacağınız tek şey + ya tıklayıp sonrasında istediğinizi panoya eklemek. Birlikte düşünüyor, tasarlıyor, üretiyor ve paylaşıyoruz. Öğretmen İmecesi