OTT.2.9. Ak Hun (Eftalit) Devleti
AK HUN (EFTALİT) DEVLETİ
IV-VI. yüzyıllarda yönetimde bulunan devlettir. Devletin toprakları Orta Asya’nın güneybatı sınırlarını, Horasan’ı, Kuzey Hindistan’ı ve Doğu Türkistan’ın güneybatısını içermiştir. Bizans kaynaklarında Eftalit, Arapça ve Farsça eserlerde Haytal, Çin yıllıklarında ise Ye-da (veya Yen-ta) biçimlerinde görülür. Eftalitler veya Ak Hunlar bir bakıma Güney Hunlarının devamı gibidir. Aslında Eftalitlerin de genel olarak “Hun” adı altında bilindikleri Bizans ve Çin kaynaklarında kayıtlıdır. Devletin idare sisteminin gelişmesine katkıda bulunan Eftalan kendi hâkimiyetini kurunca bu adla anılmaya başlanmıştır. Eftalitler de Güney Hunları gibi Sasanilere (İran) karşı başarı elde etmişler, Kuzey Hindistan ve Kabil vadisini ele geçirmişlerdir. Yabgu, Tegin, Tarhan gibi Eski Türkçe unvanları kullandıkları bilinmektedir. Hükümdarların isimleri Toraman, Mihiragula, Künhan, Nizek Tarhan gibi Türkçe ve Farsça karışık biçimlerdedir.
Orta Çağ Bizans kaynaklarında Kuzey Kafkasya’daki Türk boyları arasında Abdel ve Eftal adları görülmekte ve Çin kaynaklarında da Altay Dağları’nın güneybatı eteklerinde yaşayan Ye-da (Eftalit) adlı bir Türk boyundan bahsedilmektedir. Bu bilgi de Eftalit veya diğer adıyla Ak Hunların Hun asıllı olduklarını ve ilk yaşadıkları bölgenin Orta Asya, daha doğrusu Altaylar olduğunu göstermektedir. Yine söz konusu
kaynaklarda Eftalit Devleti’nde yaşayan Avar adındaki boydan da bahsedilmektedir. Eftalitlerin Afganistan’daki yönetim merkezi kaynaklarda Varvalic (Avar şehri) şeklinde kaydedilmiştir. Avarların Eftalitlerin diğer bir adı veya bir boyu olduğu tahmin edilmektedir.
Eftalitler Kabil, Gazne ve Kandehar gibi Afganistan’ın merkez bölgelerinde uzun yıllar boyunca siyasi etkilerini sürdürmüşlerdir. Hintliler ve Araplara karşı başarılı savaşlar sürdüren Abdal, Halaç, Karluk ve Kencine Türkleri gibi Eftalitlerin torunları da Orta Çağlara kadar siyasi varlıklarını korumuştur. Onlar bu dönemde Hindistan, Afganistan ve İran topraklarında kurulan birçok Türk asıllı hanedanın askerî kuvvetlerini oluşturmuşlardır.
DESTEK, KATKI ve DEĞERLENDİRMELERİNİZİ BEKLİYORUZ.
Ünite ile ilgili dosya, doküman, sunum, slayt, ses, görüntü, fotoğraf, video, vb. her şeyi aşağıdaki sanal duvarda (Padlet) paylaşabilir, görüş ve düşüncelerinizi belirtebilir, yorumlarınızla katkıda bulunabilirsiniz. Yapacağınız tek şey + ya tıklayıp sonrasında istediğinizi panoya eklemek. Birlikte düşünüyor, tasarlıyor, üretiyor ve paylaşıyoruz. Öğretmen İmecesi
