TAR.9.1.1. Tarih Öğrenmenin Bireye ve Topluma Faydaları Ders Tasarımı

Öğretmenler için TAR.9.1.1. Tarih Öğrenmenin Bireye ve Topluma Faydaları Ders Tasarımı

Sayın Zümre Öğretmenlerim,

TAR.9.1.1. “Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme” öğrenme çıktısını ele alan 3 ders saatlik bir öğrenme tasarımı aşağıda sunulmuştur. Bu tasarım, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” ve “MEB Ortaöğretim Tarih Dersi Öğretim Programı” yönergelerine uygun olarak hazırlanmıştır. Amacımız, öğrencilerin bu konuyu pasif bir bilgi alıcısı olmaktan çıkarıp, aktif birer araştırmacı ve yorumlayıcı olarak ele almalarını sağlamaktır.

---

Ünite Adı: 1. Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih

---

Öğrenme Çıktısı ve Süreç Bileşenleri:

TAR.9.1.1. Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme

• a) Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını kaynaklardan inceler.
• b) Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarıyla ilgili incelediği kaynakları bağlamından kopmadan özetler.
• c) Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını kendi cümleleriyle açıklar.

Ders Saatleri ve Kazanımlar:

Bu öğrenme tasarımı, toplam 3 ders saati için planlanmıştır.

• 1. Ders Saati: Öğrencilerin konuya yönelik ön bilgilerini ve duygularını ortaya çıkarmak, “Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih” ünitesinin önemini ve temel kavramlarını anlamalarını sağlamak.
• 2. Ders Saati: Öğrencilerin çeşitli kaynaklar üzerinden tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını araştırmalarını ve bu kaynakları özetleyerek analiz etmelerini sağlamak.
• 3. Ders Saati: Öğrencilerin edindikleri bilgileri kendi cümleleriyle ifade etmelerini ve bir afiş çalışması yaparak öğrendiklerini somutlaştırmalarını sağlamak.

---

Ders Tasarımı: 1. Ders Saati (40 dk)

---

1. Ön Değerlendirme ve Köprü Kurma (10 dk)

• Ön Değerlendirme: Derse, öğrencilere “Geçmişini bilmeyen bir toplum, hafızasını kaybetmiş bir insana benzer.” cümlesi hakkında ne düşündüklerini sorarak başlanır. “Tarih öğrenimiyle ilgili size ne ifade ediyor?” sorusu yöneltilir. Bu sayede öğrencilerin konuya dair ön bilgileri ve kişisel yaklaşımları tespit edilir. Öğrencilerden, “Geçmiş, zaman, tarihçi, sosyal bilim, büyük veri” gibi anahtar kavramları kullanarak bir kelime bulutu oluşturmaları istenir. Bu etkinlik, hem hazır bulunuşluk düzeylerini ölçer hem de derse motivasyonlarını artırır.
• Köprü Kurma: Öğrencilerden, günümüzdeki doğal afetler veya göçler gibi olaylarla geçmişteki benzer olayları (örneğin Erzincan depremi ile Kahramanmaraş depremleri, ya da Kavimler Göçü ile günümüzdeki göçler) karşılaştırmaları istenir. Bu etkinlik, tarihi olayların günümüzle bağlantısını kurarak öğrenmeyi anlamlı hale getirmeyi hedefler.

2. Öğrenme-Öğretme Uygulamaları (30 dk)

• Materyal: TAR.9. Ders Kitabı, 12-14. sayfalar.
• Etkinlik: Öğrencilerden, ders kitabındaki “Tarih Öğrenmenin Faydaları” bölümünde yer alan Yahya Kemal Beyatlı’nın “Süleymaniye’de Bayram Sabahı” şiirini ve Erzincan depremi ile ilgili metin ve görselleri incelemeleri istenir.
• Tartışma ve Yorumlama: Öğrencilerden, şiirde bahsedilen tarihi olayları bilmeden şiirin ana duygusunun tam olarak kavranıp kavranamayacağını gerekçeleriyle açıklamaları istenir. Ayrıca deprem örneklerinden yola çıkarak tarihteki olayları bilmenin bireylere ve toplumlara ne gibi faydalar sağlayabileceği üzerine bir tartışma ortamı oluşturulur.
• Öğrenci Profili ve Değerler: Bu etkinlikler sırasında, öğrencilerin Sorgulayıcı ve Vatansever profil özelliklerini göstermeleri, Duyarlılık ve Yardımseverlik değerlerini düşünmeleri teşvik edilir.

---

Ders Tasarımı: 2. Ders Saati (40 dk)

---

1. Öğrenme-Öğretme Uygulamaları (35 dk)

• Materyal: TAR.9. Ders Kitabı, 13-16. sayfalar.
• Etkinlik: Öğrenciler 4 kişilik gruplara ayrılarak ders kitabındaki “Öğrenelim” bölümünden rastgele seçilen bir kaynak grubunu (örneğin Kaynak A ve B veya Kaynak D ve E) inceler. Her gruptan, kaynaklardaki bilgileri bağlamından kopmadan kendi cümleleriyle özetlemeleri ve tarih öğrenmenin faydalarını kendi bakış açılarıyla yorumlamaları istenir. Gruplar, özetlerini ve yorumlarını sınıf içinde sözlü olarak sunar.
• Öğrenci Profili ve Değerler: Bu süreçte öğrencilerde İş birliği ve Sorumlu Karar Verme becerilerinin gelişimi desteklenir. Gruplar, Adalet, Vatanseverlik ve Dürüstlük değerleri çerçevesinde ortak bir ürün oluşturmaya teşvik edilir.

2. Değerlendirme (5 dk)

• Çıkış Kartı: Ders sonunda her öğrencinin bir kağıda “Bugün öğrendiklerim arasında en çok ilgimi çeken 3 şey” ve “Tarih öğrenimi hakkında aklımda kalan bir soru” yazması istenir. Bu kartlar, öğrenci öğrenmelerinin bireysel olarak değerlendirilmesi için toplanır.

---

Ders Tasarımı: 3. Ders Saati (40 dk)

---

1. Öğrenme-Öğretme Uygulamaları (30 dk)

• Materyal: Renkli kağıtlar, kalemler, dergi ve gazete kupürleri, dijital tasarım araçları.
• Etkinlik: Öğrencilere “Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydaları” konulu bir afiş hazırlama görevi verilir. Afişte, geçmiş, bugün ve gelecek arasındaki bağlantıyı vurgulayan görseller ve metinler kullanmaları beklenir. Öğretmen, afişlerin nasıl değerlendirileceğine dair bir analitik dereceli puanlama anahtarı (rubrik) kullanarak öğrencilere rehberlik eder. Öğrencilerden, afişlerini hazırlarken derste öğrendikleri bilgileri ve kendi yorumlarını birleştirmeleri istenir.
• Farklılaştırma (Destekleme): Afiş hazırlama konusunda zorluk yaşayan öğrencilere, öğretmen tarafından hazırlanmış basitleştirilmiş bilgi kartları verilir. Bu kartlarda, tarihin bireysel ve toplumsal faydaları başlıkları altında anahtar kelimeler ve basit cümle yapıları bulunur. Ayrıca, bu öğrenciler için dijital bir hikaye anlatımı veya sanal müze ziyareti gibi alternatif etkinlikler sunulabilir.
• Öğrenci Profili ve Değerler: Bu etkinlik, öğrencilerin Üretkenlik, Eleştirel Düşünme, Sanatsal Yeteneklerini Kullanma gibi profil özelliklerini geliştirmesine katkı sağlar.

2. Değerlendirme (10 dk)

• Performans Görevi: Hazırlanan afişler sınıf panosunda sergilenir ve öğrenciler çalışmalarını kısaca sunar. Afişler, programda belirtilen analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir. Öğretmen, her bir afişe geri bildirimde bulunur. Bu süreçte öğrencilere, kendi afişlerini ve arkadaşlarının afişlerini değerlendirme fırsatı da tanınır.

TAR.9.1.1. DERS PLANI

Değerli Zümre Öğretmenlerim,

TAR.9.1.1. “Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme” öğrenme çıktısı için hazırlanmış 3 ders saatlik ders planı aşağıda sunulmuştur. Bu plan, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” ve “MEB Ortaöğretim Tarih Dersi Öğretim Programı” yönergeleri doğrultusunda, öğrencilerin aktif katılımını ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmeyi hedeflemektedir.

---

Ders Planı: TAR.9.1.1

• Ders: Tarih
• Sınıf Düzeyi: 9. Sınıf
• Ünite Adı: Geçmişin İnşa Sürecinde Tarih
• Öğrenme Çıktısı: TAR.9.1.1. Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını yorumlayabilme.
• Süreç Bileşenleri:
  • Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını kaynaklardan inceler.
  • Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarıyla ilgili incelediği kaynakları bağlamından kopmadan özetler.
  • Tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarını kendi cümleleriyle açıklar.
• Ders Saati: 3 ders saati (120 dakika)

---

Dersin Uygulanması

1. Ders Saati (40 dakika): Giriş ve Keşif

• Hazırlık: Derse, öğrencilere “Geçmişini bilmeyen bir toplum, hafızasını kaybetmiş bir insana benzer.” cümlesi yöneltilir. Öğrencilerin bu cümle hakkında düşüncelerini paylaşmaları sağlanarak tartışma başlatılır. Öğrencilerden, “Geçmiş, zaman, tarihçi, sosyal bilim, büyük veri” gibi anahtar kavramları kullanarak bir kelime bulutu oluşturmaları istenir. Bu sayede öğrencilerin ön bilgileri ve konuya ilişkin merakları tespit edilir.
• Köprü Kurma: Öğrencilerden, geçmişteki göç, salgın, savaş ve buluşların devlet ve toplum hayatına etkilerini günümüzle karşılaştırmaları istenir. Örneğin, ders kitabındaki Erzincan depremi ile Kahramanmaraş depremlerini ele alan görseller ve metinler üzerinde düşünmeleri sağlanır.
• Etkinlik: Öğrenciler, ders kitabında yer alan Yahya Kemal Beyatlı’nın “Süleymaniye’de Bayram Sabahı” şiirini okur. Şiirde anlatılan tarihi olayları bilmemenin şiirin ana duygusunu anlamayı nasıl etkileyeceği sorgulanır.
• Değerler ve Beceriler: Bu etkinlikler, öğrencilerin Sorgulayıcı profil özelliğini ve Duyarlılık değerini kullanmalarına olanak tanır.

2. Ders Saati (40 dakika): Kaynak Analizi ve Yorumlama

• Materyal: Ders kitabı (sayfa 13-16).
• Etkinlik: Öğrenciler, dörder kişilik gruplara ayrılır. Her gruba, ders kitabındaki farklı kaynaklardan oluşan bir set verilir (Örn: Kaynak A-B, Kaynak C-Ç, Kaynak D-E vb.). Gruplardan bu kaynakları inceleyerek tarih öğrenmenin bireye ve topluma faydalarına ilişkin bulgularını özetlemeleri istenir. Her grup, ulaştığı bilgileri ve yorumlarını sınıf arkadaşlarıyla paylaşır. Bu süreçte gruplar, tarihte milli birlik ve beraberliği destekleyen kelime ve cümleleri tespit etmeye çalışır.
• Ölçme ve Değerlendirme: Ders sonunda her öğrenciden, ders kitabındaki “Uygulayalım” bölümünde yer alan tabloyu doldurması istenir. Bu tabloda, tarih öğrenmenin bireye ve topluma olan faydalarını farklı başlıklar altında listelemeleri beklenir.

3. Ders Saati (40 dakika): Ürün Oluşturma ve Sunum

• Performans Görevi: Öğrencilere, tarih öğrenmenin birey ve topluma faydalarını yorumlayan özgün bir afiş hazırlama görevi verilir. Afişin, görsel ve yazılı materyallerle zenginleştirilmesi, dil ve anlatım kurallarına uygun olması beklenir.
• Farklılaştırma (Destekleme): Afiş oluşturmakta zorlanan öğrencilere, konuya ilişkin ana fikirleri içeren basitleştirilmiş bilgi kartları sağlanır. Ayrıca, dijital araçlarla nasıl afiş tasarlayacaklarına dair yönlendirme yapılır.
• Sunum ve Değerlendirme: Hazırlanan afişler, sınıfta sergilenir ve öğrenciler çalışmaları hakkında kısa sunumlar yapar. Afişler, programda belirtilen ve önceden öğrencilere sunulan analitik dereceli puanlama anahtarı (rubrik) ile değerlendirilir. Bu sayede öğrencilerin öğrenme çıktılarına ne düzeyde ulaştıkları belirlenir.
• Öğretmen Yansıtması: Ders sonunda öğretmen, öğrencilerin konuya katılım düzeyleri, en çok zorlandıkları noktalar ve ders planının işlerliği hakkında notlar alarak sonraki dersler için gerekli düzenlemeleri yapar.