TAR.9.2. ESKİ ÇAĞ MEDENİYETLERİTARİH ZÜMRESİTARİH.9
TAR.9.2.4. Eski Çağ Uygarlıklarında İnanç, Bilim ve Sanat Özellikleri
Eski Çağ Uygarlıklarında İnanç, Bilim ve Sanat Özellikleri
| Uygarlık Adı | İnanç Sistemi ve Tanrılar | Önemli Mimari Yapılar | Bilimsel ve Teknolojik Gelişmeler | Sanat Anlayışı ve Eserler | Yazı ve Alfabe Türü | Mezar Kültürü ve Ölüm Sonrası İnanç |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Asur | Çok tanrılı inanç; baştanrı Assur, İştar, Şamaş, Sin, Adad ve Ninurta. | Zigguratlar, Asur Sarayı, Nimrud, Korsabad ve Ninive şehirleri, iç kaleler. | Astronomi ve tıp alanında önemli gelişmeler, kil tablet kayıtları. | Saray duvarlarında kabartmalar (rölyefler), girişlerde lamassu heykelleri (insan/hayvan başlı). | Sümerlerden öğrenilen çivi yazısı. | Sümer geleneğiyle benzer tapınak odaklı inanç yapısı (mezar detayları metinde kısıtlı). |
| Sümer | Çok tanrılı inanç sistemi. | Ziggurat (tapınak, okul, rasathane), büyük saraylar, surlar ve kaleler. | Gök cisimlerini gözlemleme, ay takviminin icadı. | Saray ve sur süslemeleri, kabartmalar, duvar resimleri. | Çivi yazısı (Sümer yazısı). | Tapınak merkezli dinî yaşam (zigguratlar). |
| Mısır | Çok tanrılı inanç; firavunlar ‘tanrı kral’ kabul edilir. | Piramitler (Giza Piramitleri), tapınaklar, saraylar, dikili taşlar. | Güneş takvimi, tıp (anatomi, cerrahi, protez), geometri, matematik, astronomi. | Fresk türü duvar resimleri, heykelcilik, kuyumculuk, hiyeroglif süslemeler. | Hiyeroglif (resim yazısı), papirüs kağıdı kullanımı. | Ölümden sonra yaşam inancı, mumyalama, anıt mezar (piramit), değerli eşyalarla gömülme. |
| Hitit | Çok tanrılı inanç (‘Bin Tanrılı’ panteon); tanrılar insani özellikler taşır. | Tanrılar adına inşa edilmiş çok sayıda tapınak, Hattuşaş kutsal alanları. | Astronomi, tıp (hastalık teşhis/tedavisi), hayvan anatomisi keşifleri. | Kaya kabartmaları (Yazılıkaya), mühürler, hayvan biçimli kaplar, fildişi nesneler. | Çivi yazısı (kil tablet) ve hiyeroglif (anıtlarda). | Ruhun sürekliliği inancı; kralların öldükten sonra tanrı olduğuna inanılır. |
| Urartu | Çok tanrılı inanç; baştanrı savaş tanrısı Haldi. | Van Kalesi, saraylar, barajlar, su kanalları (Şamran Kanalı), Erebuni Kalesi. | Tarım teknikleri, su mühendisliği (kanallar), maden işleme teknikleri. | Maden işçiliği, kaya kabartmaları, duvar resimleri, fildişi madeni eserler. | Çivi yazısı. | Kayalara oyulmuş oda-mezarlar, geniş ve yüksek salonlu kral mezarları. |
| Antik Yunan | Çok tanrılı inanç; tanrılar insan biçiminde (Olympos Dağı), mitolojik figürler. | Concordia Tapınağı, Parthenon, tiyatrolar, agoralar, stadyumlar (Dor, İon, Korint düzeni). | Modern tıbbın temeli (Hipokrat), astronominin bağımsız bilim oluşu, güneş takviminin geliştirilmesi. | Heykel sanatı (tanrı heykelleri), mitolojik figürlü vazolar, kabartmalar. | Fenike alfabesinin geliştirilmesi (Latin alfabesinin temeli). | Tapınaklarda tanrılara sunulan kült heykelleri (mezar detayları sınırlı). |
| Türkler (Hunlar) | Gök Tanrı inancı, Şamanizm, atalar kültü ve tabiat güçleri. | Kurganlar (mezarlar), yurt adı verilen taşınabilir çadırlar (kubbe biçimli). | On İki Hayvanlı Türk Takvimi, atın evcilleştirilmesi, at arabası ve gelişmiş silah üretimi. | Hayvan üslubu, dokumacılık (Pazırık halısı), maden işlemeciliği, kaya resimleri (tamgalar). | Kaya resimleri ve tamgalar (sembolik anlatım). | Ahiret inancı; kurganlara at ve eşyalarla gömülme, balbal taşları dikilmesi. |
[Kaynak] TAR.9.2.4. Eski Çağ’da İnanç, Bilim ve Sanat Ders Kitabı PDF.pdf
